Zbog sve izraženijih geopolitičkih tenzija sve se više ljudi pita gdje bi u slučaju velikog međunarodnog sukoba bilo najsigurnije živjeti. Jedan članak sastavio je spisak zemalja koje se po geografskom položaju, resursima i stabilnosti izdvajaju kao potencijalno otpornije, a među njima je i jedna evropska država koja je Balkanu znatno bliža od ostalih.
Odmah treba naglasiti da nijedna zemlja ne može garantovati potpunu sigurnost u globalnom ratu. To posebno vrijedi ako bi sukob uključivao nuklearno oružje ili dugotrajne poremećaje u snabdijevanju. Ipak, neke države imaju prednosti kao što su geografska izolacija, politička stabilnost, bogati prirodni resursi ili sposobnost da proizvedu dovoljno hrane.
Izolovani otoci i krajnji jug
Antarktika se često navodi kao jedno od geografski najizolovanijih mjesta na planeti. Zbog velikih udaljenosti, ledenih prostranstava i ekstremnih vremenskih uslova nema strateški značaj kakav imaju gusto naseljena područja Evrope, Azije ili Sjeverne Amerike. Međutim, život tamo bez ozbiljne infrastrukture gotovo je nemoguć, pa za običnog čovjeka to nije realna destinacija.
Island je na listi zbog položaja daleko od većeg dijela evropskog kontinenta. Ima velike količine geotermalne i hidroenergije, a ribarstvo mu je važan izvor hrane. Novi Zeland se često pominje kada je riječ o otpornosti na globalne poremećaje: nalazi se u južnom Pacifiku, daleko od mnogih potencijalnih žarišta, a razvijena poljoprivreda omogućava značajnu proizvodnju hrane za relativno mali broj stanovnika.
Australija raspolaže velikim količinama mineralnih sirovina, energenata i poljoprivrednog zemljišta. Velika udaljenost od Evrope mogla bi smanjiti neposredne rizike, ali kao međunarodno važna država ima i strateški značaj koji se ne može zanemariti.
Tuvalu je mala pacifička država sa svega nekoliko hiljada stanovnika. Njegova prednost je udaljenost i činjenica da nije vojno, političko ni industrijsko središte. S druge strane, resursi su mu vrlo ograničeni, a suočava se i s ozbiljnim rizicima zbog klimatskih promjena i rasta nivoa mora.
Hrana, planine i prirodni resursi
Argentina ima ogromne površine kvalitetnog poljoprivrednog zemljišta i spada među velike svjetske proizvođače hrane. U dugotrajnoj krizi upravo bi to moglo biti presudno, a položaj na jugu Južne Amerike udaljava je od nekih najvećih potencijalnih zona sukoba.
Butan, mala himalajska država, izdvaja se planinskim položajem i relativnom izolacijom. Veliki dio teritorije teško je pristupačan, a zemlja nema ulogu velike vojne ili industrijske sile. Zbog toga bi u određenim scenarijima mogla biti manje izložena direktnom sukobu od mnogo većih država.
Indonezija se sastoji od hiljada otoka i raspolaže prirodnim resursima, uključujući energente. Istovremeno, velika populacija i zavisnost pojedinih regija od složenih lanaca snabdijevanja mogu predstavljati izazov. Čile ima neobičnu geografiju, između Tihog okeana i Anda, te vrijedne mineralne resurse, razvijeno ribarstvo i poljoprivredu. Južna Afrika našla se na listi zbog razvijene poljoprivrede, velikih mineralnih resursa i relativno raznovrsne ekonomije.
Švicarska: najbliža opcija za Balkan
Za stanovnike ovog dijela Evrope posebno je zanimljiva Švicarska. Geografski je mnogo bliža Balkanu od Novog Zelanda, Australije ili Južne Amerike, a decenijama je poznata po političkoj neutralnosti, stabilnim institucijama i snažnoj infrastrukturi.
Planinski teren predstavlja prirodnu prepreku, a zemlja ima i dugu tradiciju civilne zaštite. Švicarska već dugo ulaže u skloništa i sistem zaštite stanovništva u većim kriznim situacijama. Uz snažnu ekonomiju i relativno visok nivo društvene stabilnosti, razumljivo je što se često spominje među sigurnijim evropskim državama.
Šta bi zapravo odlučivalo o sigurnosti?
Geografska udaljenost sama po sebi ne znači potpunu sigurnost. U velikom međunarodnom sukobu važni bi bili i proizvodnja hrane, dostupnost pitke vode, izvori energije, politička stabilnost, zdravstveni sistem, vojni i strateški značaj zemlje te udaljenost od glavnih mogućih meta.
Nuklearni rat bi dodatno promijenio cijelu računicu. Posljedice ne bi bile ograničene na mjesta direktnih udara. Poremećaji u trgovini, poljoprivredi, energetici i međunarodnom transportu mogli bi pogoditi i države hiljadama kilometara od zone sukoba. Zato nijedna lista ne može sa sigurnošću predvidjeti gdje bi život u takvom scenariju bio potpuno bezbjedan.
Lista je samo hipotetička
Ne postoji službena lista država koje bi garantovano bile sigurne u slučaju Trećeg svjetskog rata. Članak prije svega poredi geografski položaj, resurse, političku stabilnost i mogućnost samoodrživosti pojedinih zemalja. Stvarni razvoj događaja zavisio bi od toga gdje bi sukob izbio, koje bi države učestvovale i koliko bi se proširio.
Jedno je ipak jasno: u velikoj globalnoj krizi nije dovoljno samo udaljiti se od potencijalnih vojnih ciljeva. Ključne su zemlje koje mogu proizvesti dovoljno hrane, osigurati vodu i energiju te održati osnovne institucije i zdravstveni sistem. Zato se među potencijalno otpornijim lokacijama često pojavljuju udaljene otočne države, zemlje bogate prirodnim resursima i stabilne države poput Švicarske.
